W Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach trwa Forum Future Mining, odbywające się w dniach 9–11 września 2026 r. Jednym z głównych punktów programu był panel dyskusyjny „Górnictwo w nowym porządku – bezpieczeństwo surowcowe, geopolityka i przemysł”, w którym wziął udział Wiceprezes ZPP Śląsk Andrzej Romańczuk-Fiedorowicz.
W debacie uczestniczyli: – Zbigniew Bryja – Wiceprezes Zarządu ds. Rozwoju, KGHM Polska Miedź S.A., – prof. dr hab. inż. Krzysztof Galos – Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Geolog Kraju, – Bogusław Oleksy – Zastępca Prezesa Zarządu ds. Rozwoju Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A. (JSW S.A.), – Łukasz Deja – Prezes Zarządu Polskiej Grupy Górniczej S.A. (PGG S.A.), – prof. Jerzy Buzek – były Premier RP, były Przewodniczący Parlamentu Europejskiego, – dr Dominik Kopiniński – adiunkt Uniwersytetu Wrocławskiego, ekspert ds. surowców krytycznych i geopolityki, – Jordan Pandoff – CEO Lumina Metals.
Przemysł i surowce w realiach unijnych regulacji
Dyskusja dotyczyła roli rodzimego sektora wydobywczego w obliczu polityki klimatycznej Unii Europejskiej oraz globalnej konkurencji. Przedstawiciele ZPP Śląsk zwrócili uwagę, że transformacja energetyczna nie może prowadzić do osłabienia konkurencyjności gospodarki, zagrożenia bezpieczeństwa dostaw i likwidacji miejsc pracy. Bez krajowego węgla koksowego oraz energetycznego europejska suwerenność surowcowa staje się nierealna.
Szczególne miejsce w debacie zajął węgiel koksowy. Po zakończeniu wydobycia w Czechach JSW pozostaje jedynym producentem tego surowca w całej Unii Europejskiej. Mimo wpisania go na unijną listę surowców krytycznych, instytucje finansowe i wytyczne ESG traktują węgiel koksowy na równi z surowcami energetycznymi. Skutkuje to odcięciem przedsiębiorstwa od zewnętrznego kapitału i finansowania inwestycji, podczas gdy rynek europejski przejmują dostawcy z USA, Australii oraz Chin, nieponoszący obciążeń związanych z unijnymi regulacjami metanowymi czy gospodarką wodami dołowymi.
Krajowe wydobycie a stabilność zasilania
Podczas panelu omówiono także bieżącą rolę Polskiej Grupy Górniczej w krajowym miksie energetycznym. PGG zapewnia dostawy węgla, z którego prąd lub ciepło trafia do 10,9 mln mieszkańców Polski – w tym do 5,9 mln odbiorców energii elektrycznej, 3,9 mln korzystających z ciepła systemowego oraz 1,1 mln odbiorców indywidualnych. W 2026 roku zapotrzebowanie na surowiec energetyczny odbiło: spółka wydobędzie do końca roku o ponad 1 mln ton węgla więcej, niż zakładano w planach z końca 2025 roku. Uczestnicy panelu wskazali, że uzależnienie od importu, w którym 90% dostaw pochodzi z Kazachstanu i Kolumbii, niesie poważne ryzyko paraliżu logistycznego na wzór zakłóceń szlaków morskich. Import powinien pełnić wyłącznie funkcję uzupełniającą wobec stabilnego wydobycia w kraju.
Geopolityka, przetwórstwo i zagrożenia kadrowe
Eksperci odnieśli się do globalnego układu sił na rynku surowcowym. Europa musi zabezpieczać nie tylko wydobycie, lecz także infrastrukturę przetwórczą. Obecnie Chiny skupiają 80–90% światowego przetwórstwa surowców krytycznych, takich jak mangan, grafit czy metale ziem rzadkich. Zabezpieczenie europejskich łańcuchów dostaw wymaga aktywnej roli państwa oraz polityki ograniczania zależności (derisking), a nie mechanizmów czysto rynkowych.
W dyskusji poruszono również przesunięcia w budżecie UE, gdzie środki z polityki spójności kierowane są w stronę obronności i konkurencyjności w ramach aktów prawnych Critical Raw Materials Act oraz Net-Zero Industry Act. Zadaniem polskich instytucji i przedsiębiorstw pozostaje skuteczne zabieganie o wsparcie dla krajowych projektów.
Uczestnicy debaty zwrócili także uwagę na odpływ kadr inżynieryjnych, zaplecza badawczego i pracowników technicznych z sektora górniczego, wynikający z braku długoterminowej stabilności regulacyjnej. Osłabienie bazy edukacyjnej grozi utratą zdolności technicznych i inżynieryjnych w ciągu najbliższych kilku lat.